Τετάρτη, 20 Φεβρουαρίου 2008

Ο Λένιν για το εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα

Κάποτε κατηγορούσαν τους κομμουνιστές ως εχθρούς του έθνους. Σήμερα φαίνεται να είναι στη μόδα το αντίθετο, τους κατηγορούν ως εθνικιστές. Γιατί; Επειδή καταγγέλουν τον ιμπεριαλισμό και τις επεμβάσεις του, επειδή πολεμούν την εξάρτηση και παλεύουν για εθνική ανεξαρτησία, επειδή στηρίζουν τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα.

Σε μεγάλος μέρος της αριστεράς υπάρχει σύγχυση επί του θέματος και υιοθετούνται αυτούσιες αυτές οι κατηγορίες, μερικές φορές μάλιστα με επίκληση του Λένιν. Στην πραγματικότητα ο Λένιν και οι μπολσεβίκοι διέκριναν τους πολέμους σε δίκαιους και άδικους και πολεμούσαν τη γραμμή υπεράσπισης της πατρίδας μόνο στην πρώτη περίπτωση, όπως στην περίπτωση ενδοϊμπεριαλιστικού πολέμου. (Ντεφετισμός = επαναστατική ηττοπάθεια, η τακτική του να στρέφεσαι σε περίπτωση πολέμου ενάντια στην κυβέρνηση της δικής σου χώρας με στόχο την επαναστατική ανατροπή της. Την τακτική αυτή ακολούθησαν με επιτυχία οι μπολσεβίκοι κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και την Οκτωβριανή Επανάσταση).

Αντίθετα στην περίπτωση καταπιεσμένων εθνών, αποικιών, εξαρτημένων από τον ιμπεριαλισμό ο Λένιν πίστευε ότι ο πόλεμος υπεράσπισης της πατρίδας είναι δίκαιος και οι κομμουνιστές πρέπει να τον υποστηρίζουν χωρίς όρους.

Ακολουθεί μια συλλογή με αποσπάσματα απο γραπτά του γύρω απ' το θέμα.


«Στο "Κομμουνιστικό Μανιφέστο" λέγεται ότι οι εργάτες δεν έχουν πατρίδα.
Όμως, εκεί δεν λέγεται μόνο αυτό. Εκεί λέγεται ακόμη ότι με τη διαμόρφωση των εθνικών κρατών, ο ρόλος του προλεταριάτου γίνεται κάπως ιδιόμορφος. Αν πάρουμε την πρώτη θέση (οι εργάτες δεν έχουν πατρίδα) και ξεχάσουμε τη σ ύ ν δ ε σ ή της με το δεύτερο (οι εργάτες διαμορφώνονται ως τάξη εθνικά, όχι όμως με την ίδια έννοια που διαμορφώνεται η αστική τάξη), θα κάνουμε πολύ μεγάλο λάθος.
Πού βρίσκεται η σύνδεση αυτή; Κατά τη γνώμη μου, ακριβώς στο γεγονός ότι, όταν έχουμε δημοκρατικό κίνημα (σε μια τέτοια στιγμή, σε μια τέτοια συγκεκριμένη κατάσταση), το προλεταριάτο δεν μπορεί να μην το υποστηρίξει (συνεπώς δεν μπορεί να μην υπερασπίσει και την πατρίδα σε ένα εθνικό πόλεμο)».
Λένιν: «Γράμμα προς την Ι. Φ. Αρμάντ»
Άπαντα, τομ. 49, σελ. 329

«Όσο η αστική τάξη του καταπιεζόμενου έθνους παλεύει ενάντια στο έθνος που καταπιέζει, τόσο είμαστε πάντα και σε κάθε περίπτωση και πιο αποφασιστικά απ' όλους υπέρ, γιατί είμαστε οι πιο τολμηροί και συνεπείς εχθροί της καταπίεσης. Εφ' όσον η αστική τάξη του καταπιεζόμενου έθνους είναι υπέρ του δικού της αστικού εθνικισμού, εμείς είμαστε κατά. Πάλη ενάντια στα προνόμια και τη βία του έθνους που καταπιέζει και καμιά ανοχή της επιδίωξης προνομίων από μέρους του καταπιεζόμενου έθνους.
...
Σε κάθε αστικό εθνικισμό καταπιεζόμενου έθνους υπάρχει πανδημοκρατικό περιεχόμενο ενάντια στην καταπίεση κι αυτό ακριβώς το περιεχόμενο το υποστηρίζουμε χωρίς όρους, ξεχωρίζοντας αυστηρά την τάση προς την εθνική του αποκλειστικότητα, καταπολεμώντας την τάση του Πολωνού αστού να καταπιέζει τον εβραίο κ.λπ. κ.λπ».
Λένιν: «Για το Δικαίωμα Αυτοδιάθεσης των Εθνών» σελ. 61

«Ο Μαρξ και ο Ένγκελς είπαν στο "Κομμουνιστικό Μανιφέστο" ότι οι εργάτες δεν έχουν πατρίδα. Ο ίδιος, όμως, ο Μαρξ, επανειλημμένα καλούσε να πάρουν μέρος σε εθνικό πόλεμο: ο Μαρξ το 1849, ο Ένγκελς το 1859 (το τέλος της μπροσούρας του "Πάδος και Ρήνος", όπου διεγείρεται ανοιχτά το εθνικό αίσθημα των Γερμανών, τους καλούν ανοιχτά σε εθνικό πόλεμο). Το 1891 ο Ένγκελς, λόγω της απειλής και του επερχόμενου τότε πολέμου της Γαλλίας (Μπουλανζέ) και του Αλέξανδρου του Γ' ενάντια στη Γερμανία, αναγνώριζε ανοιχτά την "υπεράσπιση της πατρίδας".
Μήπως ο Μαρξ και ο Ένγκελς τα μπέρδευαν και έλεγαν άλλα σήμερα και άλλα αύριο; Όχι. Κατά τη γνώμη μου, η αναγνώριση της "υπεράσπισης της πατρίδας" στον εθνικό πόλεμο ανταποκρίνεται απόλυτα στο μαρξισμό. Το 1891 οι Γερμανοί σοσιαλδημοκράτες πραγματικά θα έπρεπε να υπερασπίσουν τη χώρα τους στον πόλεμο ενάντια στον Μπουλανζέ και τον Αλέξανδρο τον Γ'. Αυτό θα ήταν μια ιδιόμορφη παραλλαγή εθνικού πολέμου».
Λένιν: «Γράμμα στην Ι. Φ. Αρμάντ», 30 του Νοέμβρη του 1916
Άπαντα, τομ. 49ος, σελ. 328-330

«Κοντολογίς: ο πόλεμος ανάμεσα σε ιμπεριαλιστικές μεγάλες δυνάμεις (δηλαδή σε δυνάμεις που καταπιέζουν μια ολόκληρη σειρά ξένους λαούς, που τους τυλίγουν με τα δίχτυα της εξάρτησης από το χρηματιστικό κεφάλαιο κ.τ.λ.) ή σε συμμαχία μ' αυτές, είναι ιμπεριαλιστικός πόλεμος.
Τέτοιος είναι ο πόλεμος του 1914-1916. Η "υπεράσπιση της πατρίδας" σ' αυτό τον πόλεμο είναι απάτη, είναι δικαίωσή του. Ο πόλεμος από μέρους των καταπιεζόμενων (λ.χ. των αποικιακών λαών) ενάντια στις ιμπεριαλιστικές, δηλαδή στις καταπιεστικές δυνάμεις, είναι πραγματικά εθνικός πόλεμος. Αυτός είναι δυνατός και τώρα. Η "υπεράσπιση της πατρίδας" από μέρους της εθνικά καταπιεζόμενης χώρας ενάντια στην καταπιέζουσα δεν είναι απάτη και οι σοσιαλιστές δεν είναι διόλου ενάντια στην "υπεράσπιση της πατρίδας" σ' ένα τέτοιο πόλεμο.
Η αυτοδιάθεση των εθνών είναι το ίδιο με τον αγώνα για πλήρη εθνική απελευθέρωση, για πλήρη ανεξαρτησία, ενάντια στην προσάρτηση και οι σοσιαλιστές δεν μπορούν να παραιτηθούν από ένα τέτοιο αγώνα -όποια μορφή κι αν πάρει μέχρι την εξέγερση ή τον πόλεμο- χωρίς να πάψουν να είναι σοσιαλιστές».
Λένιν: «Σχετικά με τη Γελοιογραφία του Μαρξισμού και τον "Ιμπεριαλιστικό Οικονομισμό"»
Γράφτηκε Αύγουστο-Οκτώβρη του 1916
Εκδόσεις ΠΡΟΓΚΡΕΣ, σελ. 11-12

«... η αστική τάξη των καταπιεζόμενων εθνών μόνο φλυαρεί για εθνική εξέγερση, ενώ στην πράξη έρχεται σε αντιδραστικές συναλλαγές με την αστική τάξη του καταπιεστικού έθνους, πίσω από την πλάτη και ενάντια στο λαό της, στις περιπτώσεις αυτές η κριτική των επαναστατών μαρξιστών πρέπει να στρέφεται όχι ενάντια στο εθνικό κίνημα, αλλά ενάντια στον εκφυλισμό, στον εκχυδαϊσμό, στη μετατροπή του σε μικροκαβγά».
Λένιν: «Σχετικά με τη Γελοιογραφία του Μαρξισμού και τον "Ιμπεριαλιστικό Οικονομισμό"»
Γράφτηκε Αύγουστο-Οκτώβρη του 1916
Εκδόσεις ΠΡΟΓΚΡΕΣ, σελ. 41

«Από μαρξιστική άποψη, όμως, τέτοιοι γενικοί και αφηρημένοι ορισμοί, όπως ο "μη πατριωτισμός", δεν έχουν καμιά απολύτως αξία. Η πατρίδα, το έθνος, είναι ιστορικές κατηγορίες. Αν σε καιρό πολέμου πρόκειται για την υπεράσπιση της δημοκρατίας ή για αγώνα ενάντια στο ζυγό που καταπιέζει ένα έθνος, εγώ δεν είμαι καθόλου ενάντια σ' ένα τέτοιο πόλεμο και δεν φοβάμαι τις λέξεις "υπεράσπιση της πατρίδας" όταν αναφέρονται σ' ένα τέτοιου είδους πόλεμο ή εξέγερση. Οι σοσιαλιστές τάσσονται πάντοτε με το μέρος των καταπιεζόμενων και συνεπώς δεν μπορούν να είναι αντίπαλοι των πολέμων που έχουν σκοπό τη δημοκρατική ή σοσιαλιστική πάλη ενάντια στην καταπίεση».
Λένιν : «Γράμμα προς τον Μπορίς Σουβάριν»
Γράφτηκε το Δεκέμβρη του 1916
Άπαντα, τομ. 30, σελ. 262

«Είναι ολοφάνερο πως σ’ αυτό το ζήτημα (όπως και στην αντίληψη για τον "πατριωτισμό"), δεν είναι ο αμυντικός ούτε ο επιθετικός χαρακτήρας του πολέμου, μα τα συμφέροντα της ταξικής πάλης του προλεταριάτου ή μάλλον τα συμφέροντα του διεθνούς κινήματος του προλεταριάτου, που αποτελούν τη μοναδική δυνατή σκοπιά από την οποία μπορεί να εξεταστεί και να λυθεί το ζήτημα της στάσης των σοσιαλδημοκρατών απέναντι στο ένα ή το άλλο φαινόμενο στις διεθνείς σχέσεις»
Λένιν : «Ο Πολεμοχαρής Μιλιταρισμός και η Αντιμιλιταριστική Τακτική της Σοσιαλδημοκρατίας»
Δημοσιεύτηκε τον Ιούλη του 1908
Άπαντα, τομ. 17, σελ. 198

Κυριακή, 17 Φεβρουαρίου 2008

Το Ισραήλ απειλεί



Ο αντιπρόεδρος της ισραηλινής κυβέρνησης Χαΐμ Ραμόν δήλωσε χτες ότι ένας «συνδυασμός ενεργειών» θα μπορούσε να ανατρέψει τους ηγέτες της Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας εντός μηνών. «Πιστεύω ότι ένας συνδυασμός ενεργειών κατά της Χαμάς στη Γάζα θα θέσει τέλος στο καθεστώς της Χαμάς στη Γάζα. Αυτό δε θα διαρκέσει πολύ. Θα πάρει μερικούς μήνες, ίσως ένα χρόνο», τόνισε ο Ραμόν. Δεν ξέρουμε αν με το «συνδυασμό ενεργειών» ο αντιπρόεδρος της ισραηλινής κυβέρνησης εννοεί επιλεκτικές δολοφονίες των μελών της εκλεγμένης κυβέρνησης, ή μεγαλύτερη σκλήρυνση του αποκλεισμού που έχουν επιβάλει σε ενάμισι περίπου εκατομμύριο ανθρώπους, ή ακόμα εισβολές σαν αυτές που συνηθίζει ο ισραηλινός στρατός, ή τέλος συνδυασμό όλων αυτών, που έτσι και αλλιώς μέχρι τώρα εφαρμόζει με την ουσιαστική υποστήριξη των ΗΠΑ και των άλλων ιμπεριαλιστών. Πάντως, ουσιαστικά ομολογεί πως στόχος της ισραηλινής κυβέρνησης δεν είναι καμιά «ειρήνη», αλλά η προσπάθεια υποταγής του παλαιστινιακού λαού.

Από την εφημερίδα Ριζοσπάστης, 12/2/08

Παρασκευή, 15 Φεβρουαρίου 2008

Η λεγεώνια των φίλων

ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΣ ΑΛΑ ΓΑΛΛΙΚΑ

Η λεγεώνα των φίλων


Συνδυάζοντας το ατομικό της οπλοστάσιο με την αποικιακή της προίκα, η γαλλική παρουσία στις χώρες του Τρίτου Κόσμου είναι περισσότερο ενεργή από ό,τι συνήθως πιστεύεται: Αιματηρές στρατιωτικές επεμβάσεις, πυρηνικές δοκιμές, στήριξη των "συνεργάσιμων" καθεστώτων αλλά και διείσδυση των γαλλικών κεφαλαίων στις μακρινές αγορές συνιστούν όψεις της γαλλικής πολιτικής που αντιμετωπίζεται με "κατανόηση" από τους λοιπούς δυτικούς συμμάχους.



Oι Μικροί Ναπολέοντες των Ηλυσίων


Η υπόθεση των γαλλικών πυρηνικών δοκιμών στον Ειρηνικό δεν είναι ούτε πρόσφατο φαινόμενο ούτε συγκυριακή έκφραση της "αυτοκρατορικής" ιδιοσυγκρασίας του όποιου Σιράκ. Το ίδιο και ο τουλάχιστον δεκάχρονος κλεφτοπόλεμος ανάμεσα στους απανταχού ειρηνιστές (με την Greenpeace επικεφαλής) και τις γαλλικές αποικιακές αρχές και μυστικές υπηρεσίες. Ηδη το 1985, την επαύριο της διεθνούς κατακραυγής που ακολούθησε τη βύθιση του Rainbow Warrior της οικολογικής οργάνωσης στη Ν.Ζηλανδία από πράκτορες της γαλλικής ΕΥΠ (DGSE), ο Φρανσουά Μιτεράν φρόντισε να διευκρινίσει ότι το δικαίωμα του Παρισιού να κάνει ό,τι του γουστάρει στα εναπομείναντα αποικιακά εδάφη του είναι μη διαπραγματεύσιμο. "Η Γαλλία, παρούσα στον Ειρηνικό, θα συνεχίσει να αποφασίζει ως κυρίαρχο κράτος για τα εθνικά της συμφέροντα", διακήρυξε στις 13/9/85 στη Μουρουρόα. Δεν έλειψε και η σχετική κινδυνολογία από πλευράς των επαγγελματιών αναλυτών του είδους: "Κινδυνεύουμε να χάσουμε τη θέση μας σε μιά μελλοντική Γιάλτα του Ειρηνικού, ακόμα και στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, αν δεν επιδείξουμε την αποφασιστικότητά μας να επέμβουμε οικονομικά, πολιτικά και στρατιωτικά στην περιοχή με μεγάλη αποφασιστικότητα", δήλωνε στις 4/11/85 ο σύμβουλος της προεδρίας Υμπέρ Βεντρίν. Ως γνωστόν, από τον καιρό του στρατηγού Ντε Γκολ η πολεμική των γαλλικών κυβερνήσεων στη Γιάλτα - και στα "παζάρια των υπερδυνάμεων"- αφορούσε όχι τόσο την ουσία της υπόθεσης όσο τον παραγκωνισμό της χώρας τους από την ιμπεριαλιστική μοιρασιά...

Αποικιακή κληρονομιά και πυρηνική δύναμη κρούσης αποτελούν τις δυο αλληλένδετες και συμπληρωματικές πτυχές της γαλλικής παρουσίας στο πάνθεο των σύγχρονων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. Παρά τα λιλιπούτεια μεγέθη και την περιορισμένη άμεση οικονομική σημασία τους, οι εναπομείνασες γαλλικές αποικίες του Ειρηνικού, του Ινδικού και της Καραϊβικής (Γαλ.Γουιάνα, Γουαδελούπη, Μαρτινίκα, Ρεϊνιόν, Μαγιότ, Ν. Καληδονία, Βάλις & Φουτούνα, Ταϊτή, Σεν Πιέρ & Μικελόν, τμήμα της Ανταρκτικής) διαδραματίζουν έναν καθόλου ευκαταφρόνητο ρόλο όσον αφορά τη διασφάλιση των υπερπόντιων δυνατοτήτων του γαλλικού στρατού: πέραν του Πειραματικού Κέντρου της Ταϊτής, του πεδίου πυρηνικών δοκιμών στη Μουρουρόα και του διαστημικού κέντρου στο Κουρού της Γουιάνας, η Γαλλία είναι η μοναδική (πέραν των ΗΠΑ) χώρα που διαθέτει δίκτυο διαβιβάσεων το οποίο καλύπτει όλο τον πλανήτη. Η ίδια η ύπαρξη του ατομικού οπλοστασίου της συνδέεται άμεσα με τη μετάβαση από το καθαρά αποικιακό παρελθόν της στη σύγχρονη νεοαποικιοκρατία: καθόλου τυχαία, η πρώτη γαλλική ατομική δοκιμή (Φεβρ.1960) συνέπεσε με το "έτος της Αφρικής" - όταν ο Ντε Γκόλ παραχώρησε στις περισσότερες αποικίες του τυπική ανεξαρτησία, φροντίζοντας να τις δέσει καλά με μιά σειρά συμφωνίες "συνεργασίας" που διασφάλιζαν τη συνέχεια της γαλλικής οικονομικής και στρατιωτικής "παρουσίας". Με το κύρος που της προσδίδει το πυρηνικό της οπλοστάσιο, η Γαλλία είναι σε θέση να παίζει ανεξέλεγκτα το δικό της παιχνίδι στον Τρίτο Κόσμο.



Το μακρύ χέρι της Λεγεώνας


Καταχωνιασμένο συνήθως στα "ψιλά" της επικαιρότητας, συχνά με το επίχρισμα της "ανθρωπιστικής" βοήθειας, το χρονικό των γαλλικών στρατιωτικών επεμβάσεων στον Τρίτο Κόσμο είναι εντυπωσιακό. Το 1962 στη Σενεγάλη, το 1964 και το 1990 στη Γκαμπόν, το 1968- 70, το 1978, το 1983-84 και το 1986 στο Τσαντ, το 1977 στη Δυτ. Σαχάρα, το 1977, 1978 και 1991 στο Ζαΐρ, το 1979 στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, το 1986 στο Τόγκο, το 1989 και το 1995 στις Κομόρες, το 1991 στο Τζιμπουτί, οι αλεξιπτωτιστές και η Λεγεώνα των Ξένων στηρίζουν τους ανθρώπους του Παρισιού απέναντι σε εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα ή φιλόδοξους αντιπάλους, διασφαλίζουν την ομαλή διαδοχή υπερβολικά εκτεθειμένων πρώην συνεργατών των Ηλυσίων και προστατεύουν τις "ευρωπαϊκές" παροικίες (και τα γαλλικά επιχειρηματικά συμφέροντα) από την οργή των "ιθαγενών". Εντυπωσιακή είναι και η βουβή συμπαράσταση των άλλων δυτικών δυνάμεων που αποφεύγουν διακριτικά να σχολιάσουν τα κατορθώματα των "παρά", όταν δεν τα επιδοκιμάζουν δημόσια. Η εποχή του Σουέζ (1956), όταν η Ουάσιγκτον κατέστειλε τη γαλλοβρετανική επέμβαση επισείοντας το πυρηνικό της οπλοστάσιο (και διασφαλίζοντας τη μερίδα του λέοντος από της αγορές της Μ. Ανατολής) έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Το ίδιο το Παρίσι φροντίζει άλλωστε να καταστήσει σαφές ότι οι εκστρατευτικές του επιδόσεις εντάσσονται στο πλαίσιο μακροπρόθεσμης εξυπηρέτησης των δυτικών συμφερόντων στις επίμαχες περιοχές, συμμετέχοντας στις πολυεθνικές ιμπεριαλιστικές εξορμήσεις στο Λίβανο (1982-84), τον Περσικό (1987-88 & 1990-91) και τη Σομαλία (1992-94).

Προβληματικότατη για το ίματζ της "χώρας του φωτός" αποδεικνύεται αντίθετα η προϊστορία της γαλλικής ανάμειξης στην τραγική Ρουάντα. Η στρατιωτική επέμβαση του 1990-93, με κωδικό όνομα "Επιχείρηση Νουαρό", για τη στήριξη του δικτάτορα Ζιβενάλ Χαμπιαριμάνα απέναντι στο αντάρτικο των "αγγλόφωνων Τούτσι" του υποστηριζόμενου από την Ουγκάντα Πατριωτικού Μετώπου (FPR), εκλαμβάνεται πλέον ως υποστήριξη του "τροπικού ναζισμού" του καθεστώτος που σχεδίασε και διεξήγαγε την πιό αποτρόπαιη γενοκτονία των τελευταίων δεκαετιών - μεταξύ 250.000 και 500.000 μειονοτικοί Τούτσι κατακρεουργημένοι από παρακρατικά Αποσπάσματα Θανάτου μέσα σε λίγες εβδομάδες. Η "ειρηνευτική" επάνοδος των λεγεωνάριων, τον Ιούνιο του '94 ("Επιχείρηση Τυρκουάζ"), δεν καταφέρνει να θολώσει τα νερά, όταν μάλιστα γίνεται γνωστό ότι, στο αποκορύφωμα των σφαγών, οι γάλλοι αλεξιπτωτιστές που είχαν αναλάβει την απομάκρυνση των Ευρωπαίων από τη χώρα είχαν διαταχθεί να μην παρέμβουν επ' ουδενί στα τεκταινόμενα.

Με ή χωρίς γενοκτονίες, πάντως, η συμμετοχή της Γαλλίας στην "τήρηση της τάξης" στις τριτοκοσμικές φτωχογειτονιές της ανθρωπότητας είναι καταλυτική. Δίπλα στις 7 υπερπόντιες στρατιωτικές βάσεις της μητρόπολης και τη Δύναμη Ταχείας Επέμβασης των 47.000 ανδρών (έργο της "εποχής Μιτεράν) έχουμε τους εκπαιδευμένους από τη Γαλλία ντόπιους φύλακες της υφιστάμενης τάξης πραγμάτων: σύμφωνα με την παρισινή Le Monde Diplomatique (Ιουν.1994), από τις αρχές της δεκαετίας του '60 ένας αριθμός 70.000 γάλλων στρατιωτικών κι αστυνομικών έχουν υπηρετήσει στην Αφρική ως "σύμβουλοι" των εκεί καθεστώτων, ενώ 55.000 στελέχη των αφρικανικών ενόπλων δυνάμεων και σωμάτων ασφαλείας πήραν τα φώτα τους στη χώρα του φωτός, η οποία επιπλέον χρηματοδοτεί και διευθύνει επιτόπου τις σχολές πεζικού του Τιές (Σενεγάλη) και διαβιβάσεων της Μπουακέ (Ακτή Ελεφαντοστού). Μετά το ιστορικό εκείνο 1989, οι δουλειές του Παρισιού επεκτάθηκαν και η Υπηρεσία Διεθνούς Τεχνικής Συνεργασίας της γαλλικής αστυνομίας (SCTIP) διαθέτει σήμερα 48 παραρτήματα στη Λατ.Αμερική, την Αν.Ευρώπη, τη Μ.Ανατολή και την Αφρική. Ενα πρόγραμμα 60 εκ. φράγκων (1991-97) μεριμνά για τη συγκρότηση σύγχρονων κατασταλτικών μονάδων σε κράτη της Μαύρης Ηπείρου, όπως η Ισημ.Γουινέα, ο Νίγηρας, το Τσάντ, η Μπ.Φάσο, το Κογκό, το Μπουρούντι ή η Ν. Αφρική. Κοινός παρονομαστής των προγραμμάτων "Μ.Ο" (Τήρησης της Τάξης") η προετοιμασία των καθεστώτων για την αντιμετώπιση των κοινωνικών εκρήξεων που, νομοτελειακά, συνεπάγεται η συνεχιζόμενη νεοφιλελεύθερη οικονομική αποδιάρθρωση του Τρίτου Κόσμου.



Στο βάθος, Χρηματιστήριο


Αν και δευτερεύουσα απέναντι στις στρατηγικές επιδιώξεις του γαλλικού ιμπεριαλισμού, η οικονομική διείσδυση του μητροπολιτικού κεφαλαίου στην τριτοκοσμική "σφαίρα επιρροής" του Παρισιού είναι κάθε άλλο παρά αμελητέα. Το εναλλακτικό κέντρο μελετών Cedetim κατέγραψε το 1980 την έκταση αυτής της δραστηριότητας των γαλλικών πολυεθνικών: επιχειρήσεις της Ρενό , της Σ. Γκομπέν, της Λαφάρζ και της Ρόν-Πουλέν στη Λατ.Αμερική, της

Πεσινέ στο Καμερούν & τη Ν. Κορέα, της Ιμετάλ στη Ν. Καληδονία και της Elf Aquitaine στην Αφρική, τη Μ. Ανατολή & την Ωκεανία. Ενα πρόσφατο ρεπορτάζ της Monde Diplomatique (Οκτ.1994) μας δίνει τη σύγχρονη διάσταση των κατορθωμάτων αυτού του τελευταίου κολοσσού στην Αφρική: εκτόπιση της αμερικανικής αντίζηλής της Occidental Petroleum από τα κοιτάσματα της Νκόσα στο Κονγκό και ανάλογες προσπάθειες εν εξελίξει στην Αγκόλα, κόντρες με την αγγλοολλανδική Shell για τη διατήρηση του φέουδού της στην Γκαμπόν, απόκτηση του 20% των πετρελαϊκών κοιτασμάτων του Τσάντ κατόπιν πιέσεων του προστατευόμενου της DGSE, προέδρου Ιντρίς Ντεμπί, στο ήδη εγκατεστημένο εκεί κονσόρτσιουμ των Shell & Esso.

Κι ως γνωστόν, όταν παλεύουν οι ελέφαντες, δε χρειάζεται ν' αναρωτιέται κανείς τι προκύπτει στα μυρμήγκια...



Μια ήπειρος του χεριού μας

Η Μαύρη Αφρική αναντίρρητα αποτελεί προνομιακό χώρο για τη "διείσδυση" των γαλλικών συμφερόντων. Η αποικιοκρατία στην ουσία δεν έχει ανατραπεί. Απ' το Τζιμπουτί ως την Ακτή του Ελεφαντοστού και από τη Μαυριτανία ως το Ζαΐρ, η γαλλική διπλωματία δεν διστάζει να υποστηρίζει τους πιο ανυπόληπτους τοπικούς ηγέτες αρκεί να ικανοποιούνται τα συμφέροντά της. Πίσω από τους πολιτιστικούς δεσμούς και τις "ανθρωπιστικές βοήθειες", που με τόση περηφάνια προβάλλει η Γαλλία, κρύβονται κάθε λογής αποκρουστικές επεμβάσεις. Το τραγικό παράδειγμα της Ρουάντα είναι απλώς το πιο πρόσφατο.

Το πολυπλόκαμο σύστημα που διευθύνει τη γαλλική επιρροή στη Μαύρη Ηπειρο ξεκινάει μέσα από το μέγαρο των Ηλυσίων. Δίπλα στον γάλλο πρόεδρο υπάρχει ο "Μεσιέ Αφρίκ", ο σύμβουλος επί των αφρικανικών υποθέσεων και κατ' ουσίαν ο σχεδιαστής της γαλλικής πολιτικής στην περιοχή. Ο Ντε Γκολ και ο Πομπιντού εμπιστεύονταν τον Ζακ Φοκάρ, πρόσωπο που επανέφερε στο προσκήνιο ο Σιράκ μετά την εκλογή του. Ο Φοκάρ έχει προσωπική ανάμειξη σε όλες σχεδόν τις ίντριγκες, τα πραξικοπήματα και τις περίεργες γαλλικές μπίζνες που ταλαιπωρούν τις τελευταίες δεκαετίες τους λαούς πολλών αφρικανικών χωρών. "Θλιβερό πρόσωπο" για τις τύχες των πληθυσμών της Αφρικής τον αποκαλεί η εφημερίδα "Ζουρνάλ ντι Ζεντί" της Μπουργκίνα Φάσο, αναλύοντας τον περασμένο Μάιο τη γαλλική πολιτική μετά τη νίκη του Σιράκ. Ο Μιτεράν στο πόστο του Φοκάρ είχε αρχικά τοποθετήσει τον γιό του, Ζαν-Κριστόφ, αλλά όταν αποκαλύφθηκαν ορισμένα σκανδαλάκια τον αντικατέστησε με τον Μπρουνό Ντελέ που δεν παρέλειπε να τονίζει ότι "η σχέση της Γαλλίας με την Αφρική είναι σαν ένα παλιό ζευγάρι. Μπορεί να τσακώνονται αλλά όλο μαζί μένουν".

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος του επίσημου γαλλικού κυνισμού θυμίζουμε μια φράση του υπουργού Εξωτερικών του Ζισκάρ, Λουί ντε Γκιρενγκό, ο οποίος το 1977 ομολογούσε δημόσια ότι "η Αφρική είναι η μόνη ήπειρος του χεριού μας. Η μόνη, στην οποία η Γαλλία με μιά πεντακοσαριά άνδρες μπορεί να αλλάζει το ρού της ιστορίας". Η συνέχεια είναι γνωστή. Δεν είναι όμως, μόνο τα περιβόητα διαμάντια του αιμοδιψούς Μποκάσα και η ανάδειξη της Γαλλίας επί Ζισκάρ σε αδιαμφισβήτητο "χωροφύλακα της Δύσης" για καμιά δεκαπενταριά ταλαίπωρες χώρες, που επιβεβαιώνουν το Σαφάρι των γαλλικών συμφερόντων στην Αφρική. Οι βαλίτσες με τα χαρτονομίσματα που διακινεί το πολυδαίδαλο αφρικανογαλλικό λόμπι φτάνουν και στα ταμεία των γαλλικών κομμάτων, διακινούνται σε πολύ ευρύτερο χώρο πέρα από τον στενό πυρήνα του πολιτικοστρατιωτικού πλέγματος. Αυτή ακριβώς η διαπλοκή και η διάχυση των συμφερόντων είναι ο βασικός παράγοντας που εξασφαλίζει στο γαλλικό ιμπεριαλιστικό σύστημα την αδιατάρακτη συνέχεια του. Σύμφωνα με τον "Εκόνομιστ" (Αύγουστος 1994), όσο κι αν φαίνεται παράξενο, των Γάλλων οι κοινότητες στη Μ. Αφρική είναι πιό ζωντανές και αποτελεσματικές σήμερα, απ' ό,τι την εποχή της αποικιοκρατίας. Το ίδιο παρατηρείται και με τα λόμπι στο Παρίσι. Η εποχή που βουλευτές και υπουργοί της Γαλλίας διορίζονταν πρόεδροι σε αφρικανικές χώρες (Σενγκόρ στη Σενεγάλη, Μπουανί στην Ακτή του Ελεφαντοστού κ.λπ) δεν βρίσκεται πολύ μακριά ούτε φαίνεται να έχει παρέλθει. Η εταιρεία "δημοσίων σχέσεων" ADEFI του συμμαθητή του μικρού Μιτεράν Ζαν Πιερ Φλερί ρυθμίζει όπως νομίζει τις οικονομικοπολιτικές εξελίξεις στο Τόγκο, το Καμερούν, το Κονγκό και αλλού. Η κατασκευαστική εταιρεία Bouygues έχει το μονοπώλιο στην Ακτή του Ελεφαντοστού (για να το πετύχει έχτισε και ένα αντίγραφο του ναού του Αγίου Πέτρου της Ρώμης στη γενέτειρα του προέδρου Μπουανί) και προνομιακές συμβάσεις σε άλλες χώρες. Οι γαλλικές φαρμακοβιομηχανίες επηρεάζουν κατάλληλα διάφορους αφρικανούς αξιωματούχους και πουλάνε ό,τι θέλουν στους "μαύρους". Η εταιρεία πετρελαιοειδών Elf Aquitaine διόρισε ως αντιπρόεδρο στο παράρτημά της στην Γκαμπόν την Πασκαλίν Μπονγκο, που τυχαίνει να 'ναι υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης του μπαμπά της. Μεταξύ άλλων, το 1991 εξασφάλισε και 16 θαυμάσια συμβόλαια εκμετάλλευσης του υπεδάφους της χώρας. Οι πελατειακές σχέσεις με τους γαλλοτραφείς αφρικανούς πολιτικάντηδες δεν κρύβονται. Ο Σαρλ Πασκουά διαφήμιζε τους προσωπικούς του φίλους Εγιαντέμα (επί 28 χρόνια ηγέτη του Τόγκο) και Μπιγιά του Καμερούν. Ο Σιράκ θεωρεί "αδελφούς" τούς ελάχιστα αξιοσέβαστους κυρίους Μπόνγκο, Ντιούφ (της Σενεγάλης), Εγιαντέμα, Μπεντιέ, Λισουμπά (του Κονγκό) και βεβαίως τον διαβόητο Μομπούτου του Ζαίρ.

Η στήριξη στους "αφρικανούς φίλους" παρουσιάζεται ως οικονομική βοήθεια στο πλαίσιο της πολιτικής του "αφρικανικού φράγκου" CFA, το οποίο καθορίζει τις τοπικές οικονομίες σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Κε ντ' Ορσέ. Η περίφημη επινόηση της "ζώνης του CFA" αποτελεί τα τελευταία χρόνια σημείο ανοικτών συγκρούσεων της Γαλλίας με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, τη Διεθνή Τράπεζα και την Ευρωπαϊκή Ενωση, διότι δεν αφήνει τις οικονομίες και τις αγορές 14 "μαύρων κρατών" να ανοίξουν και για τις υπόλοιπες δυτικές δυνάμεις. Ετσι, σήμερα οι ίδιοι, οι κατά τ' άλλα όχι και τόσο ευαίσθητοι διεθνείς οικονομικοί οργανισμοί, μας εξηγούν τη γαλλική μέθοδο στραγγαλισμού και ελέγχου των χωρών της Μαύρης Αφρικής. Η σκόπιμη υπερτίμηση του "αφρό-φράγκου" που από το 1948 επιβάλλει η Γαλλία, ξετινάζει τα συναλλαγματικά αποθέματα των αφρικανικών κρατών, δεν επιτρέπει τις εξαγωγές τους και τις υπερχρεώνει συστηματικά. Παράλληλα αν και ο όγκος των εμπορικών συναλλαγών με τη Γαλλία δεν είναι μεγάλος, στη Μαύρη Αφρική οι Γάλλοι επιχειρηματίες έχουν "επιτύχει" τα υψηλότερα ποσοστά κέρδους. Μέσω αυτού του μηχανισμού δεν είναι δύσκολο κανείς να καταλάβει γιατί σταθμεύουν με τόση ευκολία οι λεγεωνάριοι, γιατί ανεβοκατεβαίνουν οι γαλλοσπουδασμένοι δικτάτορες ή γιατί καλλιεργούνται αδιαλείπτως οι "πολιτιστικοί δεσμοί" με την αφρικανική "francophonie" των 200 εκατομμυρίων πραγματικά μαύρων ψυχών.



Σκοτώνουν τα σκυλιά όταν γεράσουν

Ηταν ένα από τα ελάσσονα επεισόδια του σήριαλ "αποκατάσταση της διεθνούς νομιμότητας": στις 28 Σεπτεμβρίου, μια ομάδα λευκών μισθοφόρων υπό την ηγεσία του 66χρονου Μπόμπ Ντέναρντ εισέβαλε στα νησιά Κομόρες του Ινδικού Ωκεανού, ανατρέποντας τον πρόεδρο Σαίντ Μωχάμετ Τζοxάρ · στις 4 Οκτωβρίου, 800 γάλλοι κομάντος εξαπολύουν αιφνιδιαστική επιδρομή στο αρχιπέλαγος, συντρίβουν ταχύτατα κάθε αντίσταση κι εγκαθιστούν στην εξουσία τον ανατραπέντα πρωθυπουργό Μοχάμετ Κααμπί ελ-Γιαχρούτου, που μέχρι την επέμβαση κρυβόταν στη γαλλική πρεσβεία. Το γεγονός ότι το παλινορθωθέν καθεστώς δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια διεφθαρμένη φεουδαλική δεσποτεία, πασαλειμμένη μ' ένα επίχρισμα ψευδό-κοινοβουλευτισμού, δε φαίνεται να απασχόλησε ιδιαίτερα τα διεθνή ΜΜΕ. Αλλωστε, η μισθοφορική ιδιότητα των πραξικοπηματιών ήταν υπεραρκετή για την από-νομιμοποίηση του εγχειρήματός τους. Ποιος θα μπορούσε να υπερασπιστεί δημόσια τα "σκυλιά του πολέμου";

Τα πράγματα δεν ήταν πάντοτε έτσι. Μια μικρή αναδρομή στο βιογραφικό του Ζιλμπέρ Μπουρζό, όπως είναι το πραγματικό όνομα του Ντέναρντ, είναι αρκετά διδακτική για τις μεθόδους των γαλλικών μυστικών υπηρεσιών στην "πίσω αυλή" της αυτοκρατορίας τους. Γιος υπαξιωματικού του γαλλικού αποικιακού στρατού, ακολουθεί αρχικά τα βήματα του πατέρα του για να καταλάβει στη συνέχεια ότι το μέλλον του επαγγέλματος βρίσκεται στον ιδιωτικό τομέα. Θα τον συναντήσουμε σε διάφορα "θερμά σημεία", απ' το Ζαίρ μέχρι το ιρακινό Κουρδιστάν, να υπερασπίζεται τα δυτικά συμφέροντα απέναντι σε κάθε λογής εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα ή, απλώς, απείθαρχους τοπικούς ηγεμόνες · ως εργοδότες του φιγουράρουν η βρετανική Ιντέλιτζενς Σέρβις, ο Σάχης του Ιράν, η CIA, η Ν. Αφρική και, φυσικά, η γαλλική κυβέρνηση. Σύμβουλος του δικτάτορα της Γκαμπόν, εκστρατεύει αεροπορικώς το 1977, επικεφαλής ενός τσούρμου από μισθοφόρους, για να ανατρέψει το σοσιαλιστικών αποκλίσεων καθεστώς του Μπενίν · το όλο εγχείρημα καταλήγει σε πανωλεθρία. Πιο τυχερός, το 1978 θέτει αιματηρό τέρμα στο μαοϊκό επαναστατικό πείραμα των νησιών Κομόρες.

Η εξάλειψη του "κομμουνιστικού κινδύνου" θα σημάνει και τον παροπλισμό του ( άχρηστου πλέον) βετεράνου. Το 1993 δικάζεται για την επιδρομή του '77: υψηλόβαθμοι διπλωμάτες καταθέτουν ότι η όλη επιχείρηση εξαπολύθηκε κατ' εντολήν του τότε προέδρου Ζισκάρ ντ' Εστέν· παρόλο που είχε ως αποτέλεσμα 7 νεκρούς, ο Ντέναρντ καταδικάζεται μονάχα για "σύσταση και συμμορία" σε 5ετή φυλάκιση - κι αυτή με αναστολή. Σαφής προειδοποίηση ότι, στον καιρό της ανεμπόδιστης νεοαποικιοκρατίας, οι μέθοδοι του παρελθόντος έχουν γίνει πια επιζήμιες. Τα πρόσφατα γεγονότα το επιβεβαίωσαν: ακριβώς εξαιτίας των σχέσεων αυτών, ο Σιράκ έπρεπε να αποδείξει στους απανταχού αφρικανούς "φίλους" του ότι η Γαλλία εγγυάται την ισχύουσα τάξη πραγμάτων στη Μαύρη Ηπειρο...


Ο εθνικισμός και η γαλλικά Αριστερά

Ελάχιστες είναι οι φορές που η -συχνά εθνικιστική - γαλλική αριστερά τόλμησε να αντιμετωπίσει κατά πρόσωπο το γεγονός ότι η Γαλλία συνιστά δύναμη ιμπεριαλιστική. Αφορμή για μια σημαντική παρέμβαση προς αυτή την κατεύθυνση αποτέλεσε το 23ο Συνέδριο του Γαλλικού Κομμουνιστικού Κόμματος που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 1979: Ο λόγος για την κοινή πρόταση των Ετιέν Μπαλιμπάρ, Γκι Μπουά, Ζορζ Λαμπικά και Ζαν-Πιερ Λεφέμπβρ που παρουσιάστηκε στον προσυνεδριακό διάλογο με τον εύγλωττο τίτλο "Σύντροφοι, ας ανοίξουμε το παράθυρο!". Στην έκκληση αυτή προς τους συντρόφους τους, οι τέσσερις γνωστοί διανοούμενοι και παλαιά στελέχη του κόμματος εισηγούνταν και μια "αιρετική" ανάγνωση του εγχώριου ιμπεριαλισμού:

Εδώ και καιρό, ο κομματικός λόγος συστηματικά παραγνωρίζει -ή μάλλον απωθεί- δύο σημαντικές πραγματικότητες: τον γαλλικό ιμπεριαλισμό και τις διιμπεριαλιστικές συγκρούσεις. Μάταια θα αναζητήσουμε στα προσυνεδριακά κείμενα έστω και μία αναφορά στον γαλλικό ιμπεριαλισμό. Και λέξη δεν θα βρούμε για τον ειδικό ρόλο της "Γαλλίας" στη νεοαποικιοκρατική εκμετάλλευση των λαών του Τρίτου Κόσμου. (...)

Ας γίνουμε σαφείς: η αναφορά σε έναν κάποιο "ευρωπαϊκό διεθνισμό" δεν αρκεί για να διασκεδάσει την υποψία ότι το Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα γλιστρά προς εθνικιστικές θέσεις. Και δεν έχουμε κανέναν απολύτως λόγο να υποκαταστήσουμε τον γαλλικό εθνικισμό, ο οποίος βασίζεται στον γαλλικό ιμπεριαλισμό, με τον ευρωπαϊκό εθνικισμό, ο οποίος με τη σειρά του αντιστοιχεί στον υπό συγκρότηση ευρωπαϊκό ιμπεριαλισμό. Εκείνο ωστόσο που γεννά υποψίες είναι η σιωπή που καλύπτει την πραγματικότητα του γαλλικού ιμπεριαλισμού, ή μάλλον η συνύπαρξη αυτής της σιωπής με τις διατυπώσεις περί "της μεγάλης εθνικής πολιτικής της Γαλλίας". Γιατί οι λέξεις να έχουν εκ προοιμίου διαφορετική έννοια, όταν εκφέρονται από το δικό μας στόμα;

Αυτό που υπαινίσσεται η σημερινή επιχειρηματολογία του κόμματος είναι ότι η Γαλλία έχει μετατραπεί σε θύμα του ιμπεριαλισμού, ότι έχει περάσει στην πλευρά των καταπιεσμένων λαών. (...) Ας θυμίσουμε λοιπόν ότι η Γαλλία είναι η τέταρτη ιμπεριαλιστική δύναμη στον κόσμο. ΜΠορεί να χάνει συνέχεια έδαφος σε σύγκριση με τους τρεις ισχυρότερους ιμπεριαλισμούς (ΗΠΑ, Γερμανία, Ιαπωνία), αλλά εδώ και δέκα χρόνια έχει επιτύχει να ξεπεράσει την Αγγλία στην κατάκτηση των διεθνών αγορών: πρόκειται για μία από τις συνέπειες της κρίσης. Ο γαλλικός ιμπεριαλισμός παίζει θαυμάσια το ρόλο του στο διεθνές πιστωτικό σύστημα, γεγονός που του επιτρέπει να διογκώνει το χρέος των σοσιαλιστικών και των "αναπτυσσόμενων" χωρών και να συντηρεί τη συναλλαγματική τους εξάρτηση. Εκτός αυτού, η Γαλλία είναι ο τρίτος πωλητής όπλων στον κόσμο μετά τις ΗΠΑ και την ΕΣΣΔ.

Είναι αλήθεια ότι ο γαλλικός ιμπεριαλισμός σημειώνει μια σχετική κάμψη, η οποία επιταχύνθηκε από την τρέχουσα κρίση. Η γερμανική και η ιαπωνική οικονομία "αντέχουν την κρίση καλύτερα από μας", όπως θα έλεγαν και οι οικονομολόγοι με την προσεκτική τους γλώσσα. Πρόκειται για διαδικασία που μεταφράζεται αναπότρεπτα σε πληθωρισμό, ανεργία, διείσδυση ξένων κεφαλαίων. Κάτι που σημαίνει ότι ο "εκσυγχρονισμός" του γαλλικού ιμπεριαλισμού που ακολουθήθηκε από τον Ντε Γκωλ έως τον Ζισκάρ κατέληξε σε ένα αμφίσημο αποτέλεσμα. Επέτρεψε στη "Γαλλία" να τοποθετηθεί και πάλι στην ομάδα των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, με τη διαφορά όμως πως ο γαλλικός ιμπεριαλισμός δεν μπορεί πλέον να ελπίζει ότι ο ρόλος του θα είναι ηγεμονικός ή πραγματικά αυτόνομος. Οι οικονομικές, βιομηχανικές και στρατιωτικές επιχειρήσεις του εξαρτώνται ήδη και θα εξαρτηθούν ακόμη περισσότερο από τους ισχυρότερους. Αυτό δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι ο γαλλικός ιμπεριαλισμός δεν έχει να διαδραματίσει τον δικό του ρόλο στις κοινές στρατηγικές, ότι εμφανίζεται ως απλή λεία στη νέα μοιρασιά του κόσμου.

Το πρόβλημά του, αντιθέτως, είναι να διασφαλίσει -και να του αναγνωριστούν- όσο το δυνατόν πιο διευρυμένες "αρμοδιότητες": Χαρακτηριστικό -αν και όχι μοναδικό- παράδειγμα συνιστά η "εξειδίκευσή" του στον πυρηνικό και στον στρατιωτικό τομέα, από την πώληση όπλων μέχρι τις άμεσες επεμβάσεις (με ή χωρίς δύναμη κρούσης). Κάτω από αυτή την οπτική γωνία, το "ευρωπαϊκό οικοδόμημα" αποκτά διαφορετική σημασία: εκείνο που προκύπτει δεν είναι μια "γερμανική Ευρώπη", αλλά μια Ευρώπη γαλλογερμανική, όπως ακριβώς την αντιλαμβάνονται και τη φοβούνται οι άγγλοι, ιταλοί, ισπανοί, και πορτογάλοι εργάτες, στους οποίους πρέπει να προσθέσουμε και τους μετανάστες που ζουν στη Γαλλία. Σε τούτη τη δικέφαλη Ευρώπη, το ένα κεφάλι είναι πιο δυνατό από το άλλο, το ένα είναι αυτό που "αποφασίζει". Αλλά και τα δύο είναι απαραίτητα: δίχως την πολιτική και οικονομική συνεργασία της γαλλικής αστικής τάξης, το γερμανικό κεφάλαιο δεν μπορεί να κυριαρχήσει στην Ευρώπη ούτε να διεισδύσει στις αφρικανικές αγορές. Κι αυτό είναι κάτι που προφανώς ξεπληρώνεται...


(E. Balibar, G. Bois, G. Labica, J.-P. Lefebvre, "Ouvrons la fenetre, camarades!,", εκδ. Maspero, Παρίσι 1979, σ. 72- 76).



Α-Ω


Ά
λλοι καιροί, άλλα ήθη. "Ο Μπόμπ Ντέναρντ θέλει να ζήσει για πάντα δίπλα σ' εκείνους που απελευθέρωσε" πληροφορούσε το Μάιο του '78 το κοινό του το παριζιάνικο Paris Match για το πραξικόπημα του μισθοφόρου παρακρατικού της DGSE στις Κομόρες. Εξίσου εύγλωττο το μήνυμα του τελευταίου προς τους ιθαγενείς "του": "Επιτελέσαμε έργο εθνικής σωτηρίας. Καθένας στο εξής ας δουλεύει κι ας μην ξαναμιλήσει για πολιτική".

Γ
ια να πετύχει την έκδοση του "διεθνούς τρομοκράτη" Κάρλος από το ( κατά τα άλλα "αντιιμπεριαλιστικό") ισλαμικό καθεστώς του Σουδάν, η γαλλική ΕΥΠ παρέδωσε στο επιτελείο του Χαρτούμ αεροφωτογραφίες με τις θέσεις των ανταρτών του αποσχιστικού SPLA στα νότια της χώρας. Το Παρίσι έχει επίσης δώσει, εδώ και μερικά χρόνια, το πράσινο φώς για τη χρησιμοποίηση απ' το σουδανικό στρατό του εδάφους της γειτονικής Κ.Αφρικής, για την πλαγιοκόπηση του SPLA. Αντίτιμο: η υπόσχεση για επανάληψη τωναρδευτικών "μεγάλων έργων" γαλλικής πολυεθνικής στο ν.Σουδάν, μετά την "ειρήνευσή του.

Δ
εν έλειψαν ποτέ οι διανοούμενοι απολογητές της γαλλικής πυρηνικής στρατηγικής. "Η Greenpeace ψεύδεται. Η Greenpeace ξέρει ότι ο πασιφισμός στο σημερινό παγκόσμιο πλαίσιο ισοδυναμεί με έγκλημα" έγραφε το 1985 η Μαργκερίτ Ντιράς, με αφορμή την πρώτη κρίση του Rainbow Warrior. Φέτος ήταν η σειρά του πάλαι ποτέ μαοικού σουηδού Γιάν Μάιρνταλ να στηρίξει δημόσια, μαζί με τους πολεμοχαρείς "νέους φιλοσόφους" την "ανεξαρτησία της Γαλλίας απέναντι στον αγγλοσαξωνικό ιμπεριαλισμό".

Έ
να από τα βασικά συνθήματα της εκστρατείας του Φρανσουά Μιτεράν στις προεδρικές εκλογές του 1965 ήταν ο άμεσος πυρηνικός αφοπλισμός της χώρας. Το 1969 ο "Τοντόν" έκανε ήδη την αυτοκριτική του, ωστόσο το αίτημα παρέμεινε αυτούσιο στο Κοινό Πρόγραμμα κομμουνιστών - σοσιαλιστών του 1972. Με τη διάλυση της Ενωμένης Αριστεράς το 1977, τόσο το ΚΚΓ όσο και οι Σοσιαλιστές έσπευσαν να αποδεχτούν δημόσια την "αναγκαιότητα" του εγχώριου πυρηνικού οπλοστασίου - ως "εγγυητή" της "εθνικής ανεξαρτησίας". Σαν πρόσθετο επιχείρημα προβλήθηκε (επαύριος των γεγονότων της Χιλής, γαρ) η ανάγκη προσεταιρισμού της "μη αντιδραστικής μερίδας" των αξιωματικών...

"
Ζαν-Κριστόφ Μιτεράν, έμπορος ναρκωτικών!" Το πανό προσφύγων της Ρουάντα (Ιουν.1994) αφορούσε, σύμφωνα με τις εξηγήσεις γαλλικών εντύπων, τη στενή σχέση του προεδρικού υιού (και πρώην αφρικανάρχη) με τον προεδρικό γόνο του Κιγκάλι, ο οποίος κατηγορούνταν δημόσια ως ο ιδιοκτήτης τεράστιων φυτειών ινδικής κάνναβης στα δάση του Νιουνγκούε, στη νοτιοδυτική εσχατιά της χώρας.

Ή
δη από το 1968, το γαλλικό στρατιωτικό δόγμα πρόβλεπε, ως δευτερεύον σενάριο, τις "ένοπλες επεμβάσεις, εν ανάγκη και σε πυρηνικό επίπεδο, σε οποιοδήποτε σημείο της υδρογείου κριθεί απαραίτητο για τα εθνικά μας συμφέροντα". Ο προτεινόμενος απ' το 1992 εκσυγχρονισμός του προβλέπει πυρηνικό χτύπημα εναντίον "ανεξέλεγκτων" τριτοκοσμικών που κατέχουν ατομικά όπλα.

Κ
ριτικάροντας τον υπερβολικά σπάταλο "εκσυγχρονισμό" της γαλλικής πολεμικής μηχανής και την υπερβολικά πρόωρη αντικατάσταση των υφιστάμενων στρατηγικών υποβρυχίων, ο απόστρατος αντιναύαρχος Α.Σαγκουινέτι σημειώνει στη Monde Diplomatique (9?95): "πρόκειται για καθαρό παράδειγμα προγράμματος που υλοποιείται μόνο και μόνο για την ικανοποίηση των γραφείων μελετών και της πολεμικής βιομηχανίας".

Σ
ύντροφος του Τσε το μακρινό εκείνο καιρό του αντάρτικου της Βολιβίας, ο Ρεζί Ντεμπρέ ανέλαβε να ξεπλύνει (με την ιδιότητα του νεοδιορισμένου Γ.Γ. του Ύπατου Συμβουλίου του Ειρηνικού) τη ντροπή από τη βύθιση του πρώτου Rainbow Warrior από πράκτορες της DGSE. "Ας αναγνωριστεί στη Γαλλία το δικαίωμα να αποτελεί μέλος της οικογένειας του Ειρηνικού, σε ισότιμη βάση" έγραφε (14/2/86) στη Liberation, καταγγέλλοντας παράλληλα τους "εξορκισμούς του εθιμικού δικαίου των νησιωτών και τη βιβλική ηθική των ιεραποστόλων του Λονδίνου".

Υ
πουργός "Υπερπόντιας Γαλλίας" στη δεκαετία του '50, ο Φρ. Μιτεράν εκτός από τον αποικιακό πόλεμο της Αλγερίας στο ενεργητικό του έχει και την απόσπαση των αφρικανών βουλευτών από την επιρροή του ΚΚΓ. Χάρη στον από κοινού σχηματισμό κοινοβουλευτικής ομάδας, ο μεν Φρανσουά διατηρήθηκε στον αφρό της πολιτικής ζωής, οι δε Σενγκόρ, Μπουανί & Σία απέκτησαν την απαραίτητη εμπειρία στην κρατική διαχείριση...


(Ελευθεροτυπία, 22/10/1995)

Τρίτη, 12 Φεβρουαρίου 2008

Πατρίς Λουμούμπα, σαν σήμερα...

Ο εθνικός ήρωας του Κονγκό

Πατρίς Λουμούμπα 1925-1961





Ο κονγκολέζος πολιτικός Πατρίς Λουμούμπα γεννήθηκε στο χωριό Οναλούα της επαρχίας ΚασάΪ του τότε Βελγικού Κονγκό. Φοίτησε σε ιεραποστολικά σχολεία και εργάστηκε ως ταχυδρομικός υπάλληλος στην πρωτεύουσα Λεοπολντβίλ (τη σημερινή Κινσάσα) και στη Στάνλεϊβιλ (το σημερινό Κισάνγκανι).



Παράλληλα ο Λουμούμπα δημοσίευε άρθρα και ποιήματα σε κονγκολέζικα έντυπα. Διάβαζε επίσης ευρωπαίους συγγραφείς, από τους Διαφωτιστές του 18ου αιώνα, τον Βολταίρο και τον Ρουσό, ως τον Μολιέρο, τον Ουγκό, τον Μαρξ και τον Σαρτρ.

Από νωρίς ο Λουμούμπα έδειξε ζωηρό ενδιαφέρον για την πολιτική, η οποία, την εποχή εκείνη στο Κονγκό, επικεντρωνόταν γύρω στο αίτημα για εθνική ανεξαρτησία. Με την κατάρρευση του παγκόσμιου αποικιοκρατικού συστήματος, η οποία ακολούθησε το τέλος του B´ Παγκοσμίου Πολέμου, αναπτύχθηκε και στο Κονγκό εθνικιστικό κίνημα, του οποίου ο Λουμούμπα δεν άργησε να γίνει ένας από τους κυριότερους και συνεπέστερους εκπροσώπους.

Το Κονγκό τελούσε υπό βελγική κυριαρχία από το 1885, όταν η Διάσκεψη του Βερολίνου θέλησε να βάλει τάξη στον άγριο ανταγωνισμό των ευρωπαϊκών δυνάμεων για την εκμετάλλευση του πλούτου της Αφρικής. H Διάσκεψη «δώρησε», με τη μορφή προσωπικής του ιδιοκτησίας, στον βασιλιά Λεοπόλδο B' του Βελγίου το Ελεύθερο Κράτος του Κονγκό, όπως ονόμασαν την περιοχή δηλαδή νοτίως του ποταμού Κονγκό, η οποία είχε ογδόντα φορές την έκταση της χώρας του.



Βασανιστήρια και ακρωτηριασμοί

Ο Λεοπόλδος επειγόταν να αποκομίσει κέρδη και αυτή του η σπουδή δημιουργούσε ανάγκη για άφθονα εργατικά χέρια. Τα μέσα που μετέρχονταν οι πράκτορές του για να στρατολογούν τους ντόπιους πληθυσμούς για καταναγκαστική εργασία ήταν απάνθρωπα και συχνά σε αυτά περιλαμβάνονταν βασανιστήρια και ακρωτηριασμοί.

H κατάσταση αυτή, συνδυασμένη με το κίνητρο της εμπορικής αντιζηλίας, προκάλεσε τη δυσφορία των άλλων αποικιοκρατικών δυνάμεων, οι διαμαρτυρίες των οποίων οδήγησαν στη μεταβολή του καθεστώτος του Κονγκό και στη μετατροπή του το 1908 σε βελγική αποικία. H μεταβολή δεν σήμανε ιδιαίτερη βελτίωση του τρόπου διαβίωσης των γηγενών, οι εξεγέρσεις των οποίων ήταν συχνές αλλά καταπνίγονταν πάντοτε με τον σκληρότερο τρόπο.

Παρ' όλα αυτά ακόμη και στα τέλη της δεκαετίας του 1950, όταν το παγκόσμιο αποικιοκρατικό σύστημα κλονιζόταν παντού, η βελγική κυβέρνηση δεν έδειχνε καμία διάθεση να εξετάσει το ενδεχόμενο της ανεξαρτησίας του Κονγκό, διατεινόμενη ότι όλα πήγαιναν θαυμάσια στην αποικία της. Οι Αφρικανοί ωστόσο είχαν διαφορετική γνώμη και το εθνικιστικό κίνημά τους φούντωνε ολοένα.

Το 1958 ο Λουμούμπα έχοντας βγει από τη φυλακή, όπου είχε μείνει έναν χρόνο με την κατηγορία ότι είχε καταχραστεί χρήματα όταν εργαζόταν στην ταχυδρομική υπηρεσία, ίδρυσε το Εθνικό Κονγκολέζικο Μέτωπο, το πρώτο κόμμα που αγκάλιαζε όλη την αποικία, απαλλαγμένο από τους τοπικιστικούς περιορισμούς άλλων ομάδων που εξέφραζαν τις επί μέρους φυλές που αποτελούσαν τον πληθυσμό του Κονγκό.

Δύο μήνες αργότερα ως πρόεδρος του EKM ο Λουμούμπα πήρε μέρος στην πρώτη Διάσκεψη των Λαών της Αφρικής στην Ακρα της Γκάνας. Εκεί ήλθε σε επαφή με εθνικιστές ηγέτες από όλη την Αφρική, όπως ο Κβάμε Νκρούμα της Γκάνας και ο Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ της Αιγύπτου, και οι εθνικιστικές αντιλήψεις του προσέλαβαν τον τελικό μαχητικό χαρακτήρα τους. Ο Λουμούμπα αναδείχθηκε ηγέτης του τμήματος εκείνου του αντιαποικιακού κινήματος που οραματιζόταν ένα ελεύθερο Κονγκό με ισχυρή κεντρική κυβέρνηση, ενώ μια άλλη παράταξή του με επικεφαλής τον Ζοζέφ Καζαβούμπου ήταν υπέρ της ομοσπονδιακής μορφής του μελλοντικού ελεύθερου κράτους.

H αιφνιδιαστική ανεξαρτησία



Ο Πατρίς Λουμούμπα συνομιλεί με τον τότε αρχηγό του επιτελείου Ζοζέφ Μομπούτου τον Ιούλιο του 1960. Δύο μήνες αργότερα ο Μομπούτου πήρε την εξουσία με πραξικόπημα


Υπό την πίεση του εθνικιστικού κινήματος η βελγική κυβέρνηση αναγκάστηκε τελικά να υιοθετήσει διαλλακτική στάση. Το 1959 πρότεινε σχέδιο βάσει του οποίου το Κονγκό θα αποκτούσε βαθμιαία την ανεξαρτησία του. Αντιλαμβανόμενοι την πρόθεση των Βέλγων να εξασφαλίσουν, κατά τη διαδικασία, τη δημιουργία κράτους που θα παρέμενε υποχείριό τους, οι εθνικιστές ηγέτες απέρριψαν το σχέδιο. Ξέσπασαν διαμαρτυρίες που οι βελγικές αρχές, κατά τη συνήθειά τους, τις έπνιξαν στο αίμα, με αποτέλεσμα 30 νεκρούς. Ο Λουμούμπα συνελήφθη και φυλακίστηκε ως υποκινητής των ταραχών.

Τον Δεκέμβριο του 1959 έγιναν τοπικές εκλογές. Το EKM πήρε τελικά μέρος σε αυτές και κατήγαγε περιφανή νίκη: στη Στάνλεϊβιλ απέσπασε το 90% των ψήφων. Απέναντι σε αυτή την εξέλιξη οι Βέλγοι συγκάλεσαν στις Βρυξέλλες διάσκεψη των εκπροσώπων όλων των τάσεων του εθνικιστικού κινήματος. Το EKM αρνήθηκε να συμμετάσχει όσο ο πρόεδρός του βρισκόταν στη φυλακή. Οι Βέλγοι αναγκάστηκαν να τον αποφυλακίσουν. Ο Λουμούμπα ταξίδεψε αεροπορικώς στις Βρυξέλλες και οι Βέλγοι ανακοίνωσαν αιφνιδίως την απόφασή τους να παραχωρήσουν στο Κονγκό την ανεξαρτησία του.

Στις 30 Ιουνίου 1960 ανακηρύχθηκε η ανεξάρτητη Δημοκρατία του Κονγκό. Στις εκλογές που είχαν διεξαχθεί τον Μάιο το EKM αναδείχθηκε πρώτο με μεγάλη διαφορά από τα υπόλοιπα κόμματα, τα οποία ήταν ουκ ολίγα. Παρά τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν από διάφορες πλευρές για να εμποδιστεί η άνοδός του στην εξουσία, στις 23 Ιουνίου ο Λουμούμπα έγινε πρωθυπουργός και σχημάτισε κυβέρνηση. Πρόεδρος της Δημοκρατίας ανέλαβε ο Καζαβούμπου.



H νεαρή Δημοκρατία στο χάος

Ραγδαίες αρνητικές εξελίξεις δεν επέτρεψαν στη νεαρή Δημοκρατία να αναπτυχθεί ειρηνικά. Τον Ιούλιο μονάδες του κονγκολέζικου στρατού εξεγέρθηκαν κατά των βέλγων αξιωματικών τους. Οι βελγικές αρχές απομάκρυναν όλους τους Ευρωπαίους χάρη στους οποίους λειτουργούσε ως τότε η χώρα: τεχνικούς, επαγγελματίες, διοικητικούς υπαλλήλους. Ταυτόχρονα σχεδόν ο Μοΐζ Τσόμπε, αρχηγός κόμματος που επεδίωκε την ομοσπονδιοποίηση του Κονγκό, με τη βοήθεια των Βέλγων κήρυξε ανεξάρτητη την πλούσια σε μεταλλεύματα και κυρίως σε ουράνιο επαρχία της Κατάνγκας.

H νεαρή Δημοκρατία, με το ανεκπαίδευτο και άπειρο διοικητικό προσωπικό, με τον απείθαρχο στρατό, τις αντικρουόμενες φιλοδοξίες των ηγετών της και τις υπονομευτικές ενέργειες των ξένων, περιέπεσε σε κατάσταση χάους. Το Βέλγιο έστειλε στρατό στο Κονγκό με πρόσχημα την προστασία των εκεί υπηκόων του, στην πραγματικότητα όμως για να ενισχύσουν τον Τσόμπε και τον στρατό του που τον αποτελούσαν κυρίως λευκοί μισθοφόροι.

Μόνος ο Λουμούμπα, εμπνεόμενος πάντα από το όραμα της ειρήνης, της προόδου και της ενότητας του Κονγκό, προσπαθούσε να διορθώσει τα πράγματα. Υστερα από αίτημά του ο ΟΗΕ έστειλε στο Κονγκό ειρηνευτική δύναμη, η οποία όμως δεν πρόσφερε βοήθεια στο πρόβλημα της απόσχισης της Κατάνγκας. Τότε ο Λουμούμπα απευθύνθηκε για βοήθεια στη Σοβιετική Ενωση. Αν και ουδέποτε υπήρξε κομμουνιστής, με αυτή του την ενέργεια ο Λουμούμπα σφράγισε το πεπρωμένο του. Ηδη αντιπαθής στους δυτικούς λόγω της μαχητικής πατριωτικής στάσης του, άρχισε πλέον να θεωρείται και επικίνδυνος.





Σύλληψη και δολοφονία

Τον Σεπτέμβριο του 1960 ο Καζαβούμπου απέλυσε τον Λουμούμπα. Λίγες ημέρες αργότερα ο αρχηγός του επιτελείου συνταγματάρχης Ζοζέφ Μομπούτου ανέτρεψε με πραξικόπημα τον Καζαβούμπου, αλλά οι δύο δεν άργησαν να συμβιβαστούν.

Την 1η Δεκεμβρίου 1961 άνδρες του Μομπούτου συνέλαβαν τον Λουμούμπα και τον παρέδωσαν στο καθεστώς της Κατάνγκας. Εκεί ο Λουμούμπα υποβλήθηκε σε φρικτά βασανιστήρια και, παρά τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν από διάφορες πλευρές για την απελευθέρωσή του, στις 17 Ιανουαρίου θανατώθηκε μαζί με δύο συντρόφους του.

Ο θάνατος του Λουμούμπα προκάλεσε συγκίνηση στη διεθνή κοινή γνώμη, μεγάλο μέρος της οποίας τον περιέβαλλε με συμπάθεια και θαυμασμό. Αργότερα οι ίδιοι οι εχθροί του τον ανακήρυξαν «εθνικό ήρωα».

Τον Φεβρουάριο του 2002 η βελγική κυβέρνηση παραδέχθηκε ότι φέρει «αναμφισβήτητα μέρος της ευθύνης για τα γεγονότα που οδήγησαν στον θάνατο του Λουμούμπα».

Τον Ιούλιο του 2002 έγγραφα που δημοσιοποίησε η κυβέρνηση των ΗΠΑ αποκάλυψαν ότι η CIA έπαιξε ρόλο στη δολοφονία του Λουμούμπα, βοηθώντας τους αντιπάλους του με χρήματα και πολιτική υποστήριξη, και στην περίπτωση του Μομπούτου με όπλα και στρατιωτική εκπαίδευση.

Αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Το Βήμα"

Κυριακή, 10 Φεβρουαρίου 2008

Φόρος τιμής στον Ζορζ Χαμπάς

Ζορζ Χαμπάς 1925-2008: Η συνείδηση της παλαιστινιακής επανάστασης



Στις 26 Γενάρη πέθανε ο Ζορζ Χαμπάς μια από τις μεγαλύτερες μορφές της Παλαιστινιακής Αντίστασης. Ο Χαμπάς υπήρξε ο ιδρυτής και επί είκοσι τρία χρόνια γενικός γραμματέας του Λαϊκού Μετώπου για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης. H ζωή του ταυτίστηκε σε τέτοιο σημείο με τον Παλαιστινιακό αγώνα για ελευθερία και δικαιοσύνη που πολλοί τον έβλεπαν ως τη συνείδηση της Παλαιστινιακής επανάστασης. Όπως έγραψε η Lamis Andoni στο Al Jazeera, ο Χαμπάς υπήρξε πάντοτε ο Αλ Χακίμ (γιατρός και ταυτόχρονα σοφός) που εξέφραζε το Παλαιστινιακό Όνειρο.

Τα πρώτα χρόνια

Ο Ζορζ Χαμπάς γεννήθηκε την 1 Αυγούστου 1925 στην πόλη Λύδδα (εβραϊκά Λοντ, αραβικά Αλ Λιντ) στην κεντρική Παλαιστίνη, σε μια μεσοαστική οικογένεια ελληνορθόδοξων Παλαιστινίων. Η Παλαιστινιακή επανάσταση (1936-1939) θα ασκήσει ιδιαίτερη επιρροή πάνω του. Το 1944 γράφεται στην Ιατρική σχολή του Αμερικάνικου Πανεπιστημίου της Βηρυτού. Ενώ είναι φοιτητής, ξεσπάει ο Αραβο-Ισραηλινός πόλεμος και επέρχεται για τους Παλαιστίνιους η Νάκμπα (Καταστροφή). Στις 11 Ιουλίου 1948 150 άνδρες του 89ου τάγματος κομάντος του Ισραηλινού στρατού κάτω από τη διοίκηση του νεαρού αξιωματικού Μοσέ Νταγιάν, επιτίθενται και καταλαμβάνουν αστραπιαία τη Λύδδα. Λόγω αυτού που αργότερα το Ισραήλ χαρακτήρισε «υπερβολική άσκηση βίας», τουλάχιστον 250 Παλαιστίνιοι σκοτώθηκαν εκ των οποίων ογδόντα άμαχοι που βρίσκονταν σε ένα τζαμί. Ο συνολικός αριθμός των νεκρών αμάχων είναι άγνωστος αλλά είναι ενδεικτικό αυτό που έγραψε ο ανταποκριτής της Chicago Sun Times: «Καθετί στο διάβα των στρατιωτών πέθανε». Την επόμενη μέρα, κατόπιν εντολής του Γιτζάκ Ράμπιν, δέκα χιλιάδες Παλαιστίνιοι (κάτοικοι της Λύδδας αλλά και πρόσφυγες από τη Γιάφα που είχαν βρει καταφύγιο στην πόλη) παίρνουν το δρόμο προς τα Ιορδανικά σύνορα ξεκινώντας αυτό που θα ονμομαστεί «πορεία θανάτου της Λύδδας». Την κοινή μοίρα θα ακολουθήσει και η οικογένεια του Χαμπάς. Αργότερα, με τον Ισραηλινό νόμο «περί απόντων» η περιουσία της οικογένειας Χαμπάς κατασχέθηκε και η επιστροφή της στη Λύδδα απαγορεύτηκε.




Κίνημα Αράβων Εθνικιστών

Το 1951 ο Χαμπάς παίρνει το πτυχίο του και μάλιστα πρώτος στο έτος του. Την ίδια εποχή μαζί με Παλαιστίνιους και Άραβες ακτιβιστές (ανάμεσα τους οι Ουαντί Χαντάτ, Χανί Αλ Χίντι και Αχμέντ Ελ Καντίμπ) ιδρύουν το Κίνημα Αράβων Εθνικιστών. Ιδεολογικά το Κίνημα Αράβων Εθνικιστών ασπάζεται τον παναραβικό νασερισμό. Η οργάνωση γρήγορα θα απλωθεί σε όλες τις Αραβικές χώρες και θα είναι η πρώτη που θα αναλάβει ένοπλη δράση ενάντια στο Ισραήλ και τα Αραβικά καθεστώτα. Παράλληλα, ο Χαμπάς αναπτύσσει έντονη κοινωνική δράση ασκώντας την Ιατρική στα προσφυγικά στρατόπεδα της Ιορδανίας και ιδρύοντας ένα σχολείο για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες. Το 1957 αποτυχημένο πραξικόπημα από Παλαιστίνιους στρατιωτικούς της Ιορδανικής Φρουράς, δίνει την αφορμή στο βασιλιά Χουσεϊν να κηρύξει στρατιωτικό νόμο. Ο Χαμπάς καταδικάζεται ερήμην σε κάθειρξη 33 ετών. Βρίσκει καταφύγιο στη Συρία, μέλος τότε της Ενωμένης Αραβικής Δημοκρατίας. Το 1963 η σύγκρουση μπααθικών και νασερικών στη Συρία τον αναγκάζει να καταφύγει στη Βηρυτό.

Το Λαϊκό Μέτωπο

Το 1966 το Κίνημα ιδρύει το Παλαιστινιακό κομάντο «Ήρωες της Επιστροφής». Τον Ιούνιο του 1967 ο πόλεμος των έξι ημερών λήγει με συντριπτική ήττα των Αράβων και του Νάσερ. Το κύμα απογοήτευσης από το νασερισμό αλλάζει τον πολιτικό χάρτη της Μέσης Ανατολής. Το Δεκέμβριο του ίδιου έτους οι Ήρωες της Επιστροφής ενοποιούνται με τη Νεολαία της Εκδίκησης και το Απελευθερωτικό Παλαιστινιακό Μέτωπο για να συγκροτήσουν το Λαϊκό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης. Η ίδρυση του Μετώπου σηματοδοτεί από τη μια μεριά την απομάκρυνση του Χαμπάς από το νασερισμό, και από την άλλη την αποδοχή της πρωτοκαθεδρίας του αγώνα για την απελευθέρωση της Παλαιστίνης έναντι του παναραβισμού (αν και η παναραβική οπτική θα παραμείνει πάντοτε ιδεολογική σταθερά του). Στο ιδρυτικό κείμενο του Λαϊκού Μετώπου που κυκλοφορεί στις 11 Δεκεμβρίου 1967 διαβάζουμε: «Η στρατιωτική ήττα που υπέστησαν οι Αραβικοί στρατοί λειτούργησε ως έναρξη μια νέας φάσης δουλειάς στην οποία οι επαναστατικές μάζες πρέπει να αναλάβουν τον υπεύθυνο ηγετικό ρόλο τους στη σύγκρουση με τις δυνάμεις και τα όπλα του ιμπεριαλισμού και του σιωνισμού…». Το 1969 στο κείμενο με τίτλο «Στρατηγική για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης» για πρώτη φορά δηλώνεται ότι: «…το Λαϊκό Μέτωπο υιοθετεί τη θεωρία του Μαρξισμού-Λενινισμου ως βασική στρατηγική γραμμή για την οικοδόμηση του επαναστατικού κόμματος..». Βασικές συντεταγμένες της πολιτικής του Λαϊκού Μετώπου υπήρξαν πάντοτε η επιμονή στην αντίσταση και ιδιαίτερα στην ένοπλη πάλη, ο στόχος της απελευθέρωσης ολόκληρης της ιστορικής Παλαιστίνης και η δημιουργία ενός δημοκρατικού κράτους με ίσα δικαιώματα για όλους τους πολίτες ανεξαρτήτως θρησκείας, το δικαίωμα των προσφύγων στην επιστροφή, η σύνδεση του Παλαιστινιακού αγώνα με τη σοσιαλιστική αλλαγή στις Αραβικές χώρες. Παροιμιώδεις θα μείνουν οι φράσεις του Χαμπάς: «Ο δρόμος για το Τελ Αβίβ περνάει από το Αμμάν και τη Βηρυτό» και «Η Παλαιστινιακή πάλη για να θριαμβεύσει έχει ανάγκη από ένα Αραβικό Ανόι». Το 1968 αποχωρεί από την οργάνωση ο Αχμέντ Τζιμπρίλ για να δημιουργήσει το Λαϊκό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης-Γενική Διοίκηση που θα δώσει προτεραιότητα στη στρατιωτική δράση ενάντια στο Ισραήλ. Το 1969 αποχωρεί ο Ναγιέφ Χαουάτμε για να ιδρύσει το Λαϊκό Δημοκρατικό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (αργότερα το Λαϊκό θα φύγει από τον τίτλο) που θα δώσει ιδιαίτερη έμφαση στη μαρξιστική ιδεολογική ταυτότητα.



Αεροπειρατείες-Μαύρος Σεπτέμβρης

Το Ιούλιο 1968 το Λαϊκό Μέτωπο γίνεται παγκοσμίως γνωστό όταν ένα κομάντο του στο οποίο συμμετέχει και η Λεϊλά Καλέντ, καταλαμβάνει αεροπλάνο της El Al που εκτελεί την πτήση Ρώμη-Λύδδα. Ακολουθούν σειρά αεροπειρατειών και επιθέσεων σε στρατιωτικούς και πολιτικούς στόχους με σκοπό τη διεθνοποίηση του Παλαιστινιακού. Είναι η εποχή που κανείς δεν θυμάται τους Παλαιστίνιους και η πρωθυπουργός του Ισραήλ Γκόλντα Μέιρ κάνει την περίφημη δήλωση: «Οι Παλαιστίνιοι απλά δεν υπάρχουν». Στις 6 Σεπτέμβρη 1970 το Λαϊκό Μέτωπο καταλαμβάνει τέσσερα αεροπλάνα εκ των οποίων τα τρία οδηγούνται στην έρημο της Ιορδανίας στο λεγόμενο «αεροδρόμιο της επανάστασης». Αφού βγουν οι επιβάτες, τα αεροπλάνα ανατινάζονται μπροστά στα διεθνή μίντια. Το γεγονός χρησιμοποιείται ως πρόσχημα από το βασιλιά Χουσεϊν για να κηρύξει στρατιωτικό νόμο και να επιτεθεί στις Παλαιστινιακές οργανώσεις της Ιορδανίας. Η σφαγή που θα ακολουθήσει θα ονομαστεί Μαύρος Σεπτέμβρης και θα οδηγήσει στην εκδίωξη των Παλαιστινίων από την Ιορδανία. Το κίνημα μεταφέρεται πια στο Λίβανο. Το 1972 δολοφονείται στη Βηρυτό από τη Μοσάντ ο Γκασάν Καναφάνι, εκδότης της εφημερίδας του κόμματος και εξέχων Παλαιστίνιος διανοούμενος. Την ίδια χρονιά, ο Χαμπάς αποκηρύσσει τις αεροπειρατείες δηλώνοντας ότι αυτού του τύπου οι ενέργειες έχουν εκπληρώσει πια το στόχο τους. Ο Ουαντί Χαντάτ διαφωνεί με αυτήν την απόφαση και συνεχίζει να οργανώνει αεροπειρατείες χρησιμοποιώντας τον τίτλο Λαϊκό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης-Εξωτερικές Επιχειρήσεις. Η συμμετοχή του στην οργάνωση παγώνει, και το 1976 μετά την αεροπειρατεία του Έντεμπε διαγράφεται οριστικά.



Από τη Βηρυτό στο Όσλο

Το 1974 υιοθετείται από την PLO το πρόγραμμα των «δέκα σημείων» που προέβλεπε τη ίδρυση Παλαιστινιακού κράτους σε όποιο σημείο της Παλαιστινιακής γης απελευθερωθεί. Το Λαϊκό Μέτωπο επιμένει ότι ο στόχος πρέπει να παραμείνει η απελευθέρωση και του τελευταίου χιλιοστού της Παλαιστινιακής γης. Σε ένδειξη διαμαρτυρίας για το πρόγραμμα των δέκα σημείων, αποχωρεί από την Εκτελεστική Γραμματεία (αλλά όχι από την ίδια την PLO) και εντάσσεται στο Απορριπτικό Μέτωπο. Θα επιστρέψει το 1981. Από το 1975 η οργάνωση θα έχει ενεργό συμμετοχή στον εμφύλιο του Λιβάνου (ενάντια στους Φαλαγγίτες και τη Συρία) καθώς και στη μάχη ενάντια στην Ισραηλινή εισβολή το 1982. Οι οδυνηρές συνέπειες από τη στρατιωτική ήττα θα φέρουν το Λαϊκό Μέτωπο (όπως άλλωστε και το σύνολο του Παλαιστινιακού κινήματος) σε πολύ δύσκολη θέση. Στη συνέχεια, η άνοδος του ισλαμισμού θα το αποδυναμώσει ακόμα περισσότερο. Εντωμεταξύ, η διαρκής επιδείνωση της υγείας του αναγκάζει τον Χαμπάς να αρχίζει να αποσύρεται από το προσκήνιο. Το 1993 καταγγέλλει τις συμφωνίες του Όσλο και έρχεται σε ρήξη με τον Αραφάτ. Βασικό επιχείρημα του είναι ότι με τις συμφωνίες εγκαταλείπεται η διεκδίκηση του δικαιώματος των προσφύγων στην επιστροφή. Στα τέλη της δεκαετία του ’90 θα υπάρξει επαναπροσέγγιση των δύο ηγετών. Το 2000 ο Χαμπάς θα παραδώσει για λόγους υγείας την ηγεσία του Λαϊκού Μετώπου στον Αμπού Αλί Μουσταφά ο οποίος θα δολοφονηθεί το 2001 από τους Ισραηλινούς. Τον νεκρό γραμματέα θα διαδεχτεί ο Αχμάντ Σαντάατ που εκτίει σήμερα ποινή ισόβιας κάθειρξης στις Ισραηλινές φυλακές. Παραδίδοντας την ηγεσία τον Ιούνιο του 2000 ο Ζορζ Χαμπάς θα κλείσει το λόγο του με τα ακόλουθα λόγια: «Πρέπει να είστε πάντοτε ήρεμοι και να έχετε ήσυχη τη συνείδηση, με ισχυρή βούληση και ατσαλένια θέληση, γιατί ήσαστε και ακόμα είστε στο στρατόπεδο της δικαιοσύνης και της προόδου ,το στρατόπεδο του οποίου οι δίκαιοι στόχοι θα επιτευχθούν και το οποίο αναπότρεπτα θα κατακτήσει τα νόμιμα δικαιώματα του. Γιατί αυτό είναι το μάθημα τις Ιστορίας και της πραγματικότητας, και κανένα δικαίωμα δεν είναι χαμένο όσο υπάρχει κάποιος να παλέψει για αυτό.»

(Άρθρο του Γ. Αλμπάνη, από την εφημερίδα Εποχή).